Aktualnym kanclerzem Niemiec jest Friedrich Merz z Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej. Zaprzysiężony 6 maja 2025 roku po burzliwych wyborach parlamentarnych, prowadzi koalicję CDU/CSU z SPD i już po roku urzędu zmaga się z falą krytyki, ale jednocześnie nadaje ton nowej, bardziej asertywnej polityce Berlina. To nie jest typowy biurokrata – to konserwatywny liberał gospodarczy, który po dekadzie przerwy wrócił na szczyt, by budować „silne Niemcy w silnej Europie”.
Jego kanclerstwo to mieszanka twardych decyzji w sprawie obronności, migracji i gospodarki z osobistym stylem, który budzi zarówno podziw, jak i kontrowersje. Dla Polaków szczególnie ważne są jego deklaracje o historycznej odpowiedzialności i pierwsze wizyty w Warszawie – sygnały, że relacje z wschodnim sąsiadem mogą wejść na nowy tor.
W 2026 roku Merz stoi przed testem: czy zdoła odwrócić stagnację przemysłową, wzmocnić armię i utrzymać stabilność koalicji, czy też jego notowania spadną jeszcze niżej? To historia człowieka, który nigdy nie rezygnował z marzeń o fotelu kanclerza.
Historia urzędu kanclerza w Niemczech – korzenie potęgi i ewolucja roli
Urząd kanclerza federalnego ma w sobie coś z pruskiej dyscypliny i nowoczesnej demokracji jednocześnie. Od czasów Ottona von Bismarcka, który w 1871 roku scalił Niemcy żelazem i krwią, po dzisiejsze czasy, kanclerz pozostaje centralną figurą niemieckiej polityki. To nie prezydent, a właśnie szef rządu trzyma w rękach ster państwa – od budżetu po bezpieczeństwo narodowe.
Po II wojnie światowej Konrad Adenauer nadał urzędom nowe oblicze: skromność połączoną z wizją integracji europejskiej. Willy Brandt zrewolucjonizował podejście do Wschodu gestem klęku w Warszawie, a Angela Merkel przez 16 lat uczyniła z kanclerstwa symbol stabilności w burzliwych czasach kryzysu finansowego i migracyjnego. Każdy z nich zostawił ślad – czasem kontrowersyjny, ale zawsze głęboki.
Dzisiaj, w 2026 roku, rola kanclerza ewoluowała pod presją wojen, zmian klimatycznych i rywalizacji wielkich mocarstw. Friedrich Merz dziedziczy ten ciężar, ale wnosi do niego swój własny, transatlantycki i pro-biznesowy akcent. To nie jest już tylko zarządca – to strateg, który musi nawigować między Brukselą, Waszyngtonem i Pekinem.
Kim jest Friedrich Merz – portret człowieka z krwi i kości
Friedrich Merz urodził się 11 listopada 1955 roku w Brilonie, w sercu Westfalii. Najstarszy z czwórki rodzeństwa, syn sędziego i kobiety z francuskimi korzeniami, od dziecka zmagał się z trudnościami w nauce – powtarzał ósmą klasę, zmieniał szkoły. To nie przeszkodziło mu jednak w osiągnięciu matury w 1975 roku i służbie w Bundeswehrze.
Studiował prawo na Uniwersytecie w Bonn jako stypendysta Fundacji Konrada Adenauera, zdał egzaminy państwowe i przez chwilę pracował jako sędzia. Potem przyszedł biznes: partner w kancelarii Mayer Brown, członek rad nadzorczych wielkich firm, w tym BlackRock. Merz to nie jest polityk z partyjnego korytarza – to człowiek, który zna smak wielkich pieniędzy i korporacyjnych decyzji.
Osobowość? Konserwatywny katolik, żonaty od 1981 roku z Charlotte, ojciec syna i dwóch córek. Amatorski radiooperator o znaku wywoławczym DK7DQ. Lubi jasne wypowiedzi, czasem kontrowersyjne – jak te o „turystyce socjalnej” ukraińskich uchodźców, za które później przeprosił. Jego styl to mieszanka pruskiej dyscypliny z liberalnym optymizmem gospodarczym.
Droga do szczytu – od rywala Merkel po powrót na arenę
Merz dołączył do CDU już w 1972 roku. Był europosłem, a od 1994 roku deputowanym do Bundestagu. W latach 2000–2002 przewodniczył frakcji CDU/CSU, ale przegrał wewnętrzną walkę z Angelą Merkel. W 2009 roku odszedł z polityki do biznesu – wielu myślało, że na dobre.
Powrót był spektakularny. W 2021 roku wygrał plebiscyt członkowski CDU i od 2022 roku stał na czele partii oraz frakcji opozycyjnej. Po upadku rządu Olafa Scholza w 2024 roku i przedterminowych wyborach w lutym 2025 CDU/CSU zwyciężyła. Merz został kandydatem na kanclerza.
6 maja 2025 roku Bundestag głosował dwa razy – pierwszy raz zabrakło mu sześciu głosów. W drugim, historycznym podejściu, zdobył 325 głosów i został dziesiątym kanclerzem Republiki Federalnej Niemiec. Zaprzysiężenie odbyło się tego samego dnia.
Dramatyczne wybory 2025 i pierwszy rok kanclerstwa Merza
Wybory w lutym 2025 roku były wstrząsem dla niemieckiej polityki. Koalicja Scholza upadła, a Merz poprowadził CDU/CSU do zwycięstwa, choć nie miażdżącego. Koalicja z SPD powstała po miesiącach negocjacji. Koalicja „czarno-czerwona” – klasyczna formuła stabilności.
Pierwszy rok Merza to mieszanka sukcesów i porażek. Zwiększył wydatki na obronę, zmieniając konstytucję, by wyłączyć je spod hamulca zadłużenia. Zapowiedział budowę „najsilniejszej konwencjonalnej armii Europy”. Wprowadził zaostrzenie kontroli granic i nowe zasady migracji – legalne ścieżki dla wykwalifikowanych pracowników obok surowego odrzucania nielegalnych wejść.
Gospodarczo walczy z deindustrializacją: krytykuje czterodniowy tydzień pracy, proponuje uproszczenie podatków i cięcia w świadczeniach socjalnych. W polityce zagranicznej odwiedził ponad 30 krajów, w tym Polskę i Ukrainę. Jego wystąpienia na konferencjach w Monachium i Davos podkreślają potrzebę „surowej Europy” gotowej na wyzwania.
Nie brakuje jednak krytyki. W maju 2026 roku sondaże pokazują niskie notowania – Merz jest jednym z najmniej popularnych kanclerzy w historii. Koalicja trzeszczy, a opozycja z AfD zyskuje na fali niezadowolenia społecznego.
| Aspekt polityki | Merz 2025-2026 | Porównanie z Scholzem |
|---|---|---|
| Obronność | Zwiększenie do 3,5% PKB do 2029, specjalny fundusz 500 mld euro | Około 2% PKB, wolniejsze tempo |
| Migracja | Zaostrzenie kontroli granic, limit 100 tys. uchodźców rocznie | Bardziej otwarta polityka |
| Gospodarka | Deregulacja, cięcia socjalne, walka z deindustrializacją | Większy nacisk na zieloną transformację |
Dane pochodzą z oficjalnych komunikatów rządu federalnego i analiz think-tanków.
Relacje z Polską – od słów do konkretnych gestów
Dla Polaków kanclerstwo Merza to szansa na reset. Już w pierwszych miesiącach odwiedził Warszawę i w Bundestagu mówił o „milionach polskich ofiar wojny” i niemieckiej odpowiedzialności. To nie puste słowa – to sygnał, że Berlin chce budować partnerskie relacje na wschodzie.
Merz wspiera Ukrainę, co bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo Polski. Jednocześnie podkreśla potrzebę silnej flanki wschodniej NATO. W praktyce oznacza to większe zaangażowanie Niemiec w regionie – od wspólnych ćwiczeń po inwestycje infrastrukturalne.
Jego konserwatywny styl pasuje do polskiego realizmu politycznego. Obaj liderzy – Merz i polski premier – rozumieją, że w czasach niepewności liczy się siła, a nie tylko deklaracje.
Wyzwania i perspektywy na 2026 rok – co czeka Niemcy
Rok 2026 Merz nazwał w orędziu noworocznym „rokiem nowych początków”. Wojna w Ukrainie, stagnacja gospodarcza, zmiany w relacjach z USA – to wszystko wymaga od kanclerza stalowych nerwów i wizji.
Merz stawia na obronność, technologię i porządek w migracji. Chce, by Niemcy stały się „kształtującą się średniej wielkości potęgą” w wielobiegunowym świecie. Czy mu się uda? Zależy od tego, czy koalicja wytrzyma, a Niemcy uwierzą w jego receptę na silniejsze państwo.
Jedno jest pewne: kanclerstwo Friedricha Merza to nie jest spokojna żegluga. To dynamiczna podróż pełna zwrotów, które mogą zmienić oblicze nie tylko Niemiec, ale całej Europy. Dla obserwatorów z Polski to fascynujący moment – czas, w którym Berlin może stać się bliższym, bardziej zdecydowanym partnerem.
