Mira Murati, urodzona 16 grudnia 1988 roku w Vlorë w Albanii, to jedna z najbardziej wpływowych postaci współczesnego świata technologii. Jej droga – od stypendystki w kanadyjskiej szkole międzynarodowej, przez role produktowe w Tesli i Leap Motion, aż po stanowisko dyrektora technologicznego OpenAI i założenie własnego laboratorium Thinking Machines Lab – pokazuje, jak głęboka wiedza inżynierska połączona z wyczuciem ludzkich potrzeb może kształtować kierunek całej branży. W 2026 roku, gdy sztuczna inteligencja przechodzi z fazy eksperymentalnej w codzienną infrastrukturę, jej głos brzmi szczególnie wyraźnie: technologia powinna wzmacniać ludzi, a nie ich zastępować.
Jako CEO Thinking Machines Lab Mira Murati rozwija koncepcję „modeli interakcyjnych” – systemów multimodalnych, które przetwarzają strumienie audio, wideo i tekstu w sposób ciągły i w czasie rzeczywistym. Zamiast czekać na wyraźne polecenie, takie modele współpracują z człowiekiem jak partner na tandemie: przewidują intencje, reagują na poprawki w trakcie rozmowy, uwzględniają ton głosu czy gesty. To podejście, które ona sama określa jako „trzymanie ludzi w pętli tak długo, jak to możliwe”, ma zapewnić, że przyszłość superinteligentnych systemów pozostanie pod ludzką kontrolą i będzie odzwierciedlać nasze wartości.
Jej historia i aktualna działalność wypełniają istotną lukę w debacie o AI. Z jednej strony pokazuje, że droga do czołówki technologicznej nie wymaga klasycznego wykształcenia czysto informatycznego – liczy się połączenie inżynierii z myśleniem produktowym i etycznym. Z drugiej – oferuje konkretną alternatywę wobec wyścigu o coraz większe, autonomiczne modele: nacisk na personalizację, bezpieczeństwo i prawdziwą współpracę. W czasach, gdy pytania o miejsca pracy, etykę i koncentrację władzy w kilku rękach stają się pilne, Mira Murati dostarcza zarówno inspirującej biografii, jak i praktycznej wizji tego, jak AI może wyglądać inaczej.
Wczesne lata i edukacja: od Vlorë do globalnych horyzontów
Urodzona w albańskim mieście portowym Vlorë w schyłkowym okresie socjalistycznej Albanii, Mira Murati dorastała w czasie ogromnych przemian politycznych i gospodarczych. Już wtedy przejawiała niezwykłą ciekawość świata i zdolności analityczne – brała udział w olimpiadach matematycznych i konkursach. W wieku szesnastu lat otrzymała prestiżowe stypendium Davis United World College Scholars Program i wyjechała do Pearson College UWC na wyspie Vancouver w Kanadzie. Tam ukończyła International Baccalaureate w 2007 roku, chłonąc idee globalnego obywatelstwa, krytycznego myślenia i współpracy międzykulturowej.
Po powrocie do Stanów Zjednoczonych kontynuowała edukację na dwóch frontach jednocześnie. Uzyskała tytuł Bachelor of Arts na Colby College w 2011 roku oraz Bachelor of Engineering na Dartmouth College (Thayer School of Engineering) w 2012 roku. Ten nietypowy, dualny profil – sztuka i inżynieria mechaniczna – stał się fundamentem jej późniejszego podejścia do technologii. Zamiast czysto technicznego spojrzenia na algorytmy, Murati od początku myślała o tym, jak maszyny mogą służyć realnym ludzkim doświadczeniom – od projektowania samochodów po intuicyjne interfejsy gestowe.
Pierwsze kroki w przemyśle: Tesla, Leap Motion i sztuka budowania intuicyjnych produktów
Po krótkim stażu w Goldman Sachs w Tokio oraz w Zodiac Aerospace Mira Murati trafiła w 2013 roku do Tesli. Przez trzy lata pełniła rolę product managera przy projekcie Model X – flagowym SUV-ie elektrycznym z charakterystycznymi drzwiami typu falcon wing. To doświadczenie nauczyło ją, jak łączyć zaawansowaną inżynierię z realnymi oczekiwaniami użytkowników: bezpieczeństwo, wygodę, emocje związane z jazdą. Praca nad pojazdem, który sam w sobie był złożonym systemem sprzętowo-programowym, pokazała jej wartość iteracyjnego rozwoju i ścisłej współpracy między zespołami.
W latach 2016–2018 przeniosła się do Leap Motion (obecnie Ultraleap), startupu specjalizującego się w technologii śledzenia ruchu dłoni w przestrzeni. Tutaj po raz pierwszy głęboko zanurzyła się w temat interakcji człowiek–komputer w trybie bezdotykowym i rozszerzonej rzeczywistości. Praca nad gestami jako naturalnym interfejsem utwierdziła ją w przekonaniu, że przyszłość technologii leży w redukcji tarcia między człowiekiem a maszyną – im bardziej interfejs przypomina naturalną komunikację, tym większa szansa na prawdziwą współpracę.
Te doświadczenia z fizycznymi produktami i interfejsami multimodalnymi stały się bezcenne, gdy w 2018 roku dołączyła do OpenAI.
OpenAI: od wiceprezesa ds. zastosowań AI do stanowiska CTO
W czerwcu 2018 roku Mira Murati rozpoczęła pracę w OpenAI jako Vice President of Applied AI and Partnerships. Szybko awansowała – najpierw na Senior Vice President Research, Product and Partnerships, a w maju 2022 roku objęła stanowisko Chief Technology Officer. W ciągu sześciu lat nadzorowała zarówno stronę badawczą, jak i produktową oraz zespoły odpowiedzialne za bezpieczeństwo.
Pod jej wpływem lub bezpośrednim kierownictwem powstały lub zostały znacząco rozwinięte kluczowe projekty: ChatGPT (w tym mechanizmy Reinforcement Learning from Human Feedback – RLHF, które uczyniły model bardziej pomocnym i bezpiecznym), DALL·E (generowanie obrazów z tekstu), Codex (asystent programistyczny) oraz Sora (generowanie wideo). Jej rola polegała nie tylko na nadzorze technicznym, lecz przede wszystkim na przekształcaniu przełomowych badań w produkty, które miliony ludzi mogły naprawdę używać – z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i odpowiedzialności.
W listopadzie 2023 roku, podczas dramatycznego kryzysu w OpenAI, gdy rada nadzorcza odwołała Sama Altmana, Mira Murati przez kilka dni pełniła funkcję tymczasowego CEO. Później, w wywiadach z 2026 roku, podkreślała, że w tamtym momencie decyzje wydawały się oczywiste – chodziło o ochronę misji firmy i zespołu. Jednocześnie przyznała, że z perspektywy czasu chciałaby mocniej naciskać na formalny plan przejścia i szerszy dostęp do informacji. To doświadczenie wzmocniło jej przekonanie o potrzebie solidnych mechanizmów governance w organizacjach rozwijających potężną AI.
We wrześniu 2024 roku ogłosiła odejście z OpenAI, tłumacząc decyzję potrzebą „stworzenia czasu i przestrzeni na własną eksplorację”.
Thinking Machines Lab: narodziny nowego laboratorium i misja personalizacji AI
W lutym 2025 roku Mira Murati założyła Thinking Machines Lab – firmę typu public benefit corporation, której misją jest uczynienie systemów AI „bardziej zrozumiałymi, dostosowywalnymi i ogólnie zdolnymi”. Do zespołu dołączyli m.in. John Schulman (współzałożyciel OpenAI) jako chief scientist oraz inni doświadczeni badacze z OpenAI, Meta i Anthropic. Firma szybko pozyskała około 2 miliardów dolarów finansowania przy wycenie rzędu 12 miliardów dolarów – rekordowy wynik jak na tak wczesny etap.
Pierwszym komercyjnym produktem zostało Tinker, uruchomione 1 października 2025 roku. To elastyczne API oparte na technice LoRA (Low-Rank Adaptation), które pozwala badaczom i deweloperom efektywnie dostrajać otwarte modele językowe do własnych potrzeb, bez konieczności zarządzania własną infrastrukturą rozproszonego treningu. Użytkownicy mogą fine-tunować modele takie jak Llama, Qwen czy inne otwarte warianty, zachowując pełną kontrolę nad danymi i algorytmami. Tinker szybko stał się narzędziem dla uniwersytetów i zespołów badawczych, oferując również granty na projekty związane z interaktywnością człowiek–AI.
Modele interakcyjne – wizja AI, która naprawdę słucha i współpracuje
Najważniejszym kierunkiem prac Thinking Machines Lab są jednak „interaction models”. W przeciwieństwie do tradycyjnych modeli generatywnych, które działają w trybie „pytanie–odpowiedź” w odrębnych turach, modele interakcyjne przetwarzają ciągłe strumienie danych multimodalnych – audio, wideo i tekst – w interwałach rzędu 200 milisekund. Potrafią naturalnie obsługiwać przerwania, poprawki w trakcie wypowiedzi, zmiany tonu czy pauzy do myślenia.
Mira Murati porównuje je do jazdy na tandemie: „nie chodzi o to, by maszyna jechała sama i zostawiała cywilizację za sobą, lecz byśmy poruszali się razem, wzmacniając nawzajem swoje możliwości”. System ma rozumieć intencje użytkownika, przewidywać je i dostosowywać się w czasie rzeczywistym – czy to podczas wspólnego pisania kodu, kreatywnej pracy, czy codziennej rozmowy. W czerwcu 2026 roku podczas wystąpienia na Bloomberg Tech Summit zapowiedziała model TML-Interaction-Small, którego publiczna premiera planowana jest na później w tym samym roku.
To podejście ma głębokie implikacje praktyczne. Zamiast jednego uniwersalnego modelu, który próbuje być wszystkim dla wszystkich, Mira Murati stawia na personalizację i kontrolę użytkownika. Dzięki narzędziom takim jak Tinker każdy – od naukowca po małą firmę – może dostosować zaawansowany model do swoich specyficznych potrzeb i wartości, zamiast polegać wyłącznie na decyzjach kilku największych graczy.
| Aspekt | Tradycyjne modele generatywne | Modele interakcyjne (Thinking Machines Lab) |
|---|---|---|
| Sposób komunikacji | Dyskretne tury (prompt → odpowiedź) | Ciągły strumień multimodalny w czasie rzeczywistym (~200 ms) |
| Obsługa niuansów ludzkiej mowy | Ograniczona (transkrypcja + osobne przetwarzanie) | Natywna: przerwy, poprawki, ton, gesty, kontekst wizualny |
| Rola człowieka | Głównie inicjator i weryfikator | Partner w pętli – AI przewiduje intencje i dostosowuje się dynamicznie |
| Personalizacja | Ograniczona do promptów lub drogiego fine-tuningu | Łatwa poprzez narzędzia takie jak Tinker; pełna kontrola nad danymi |
Porównanie oparte na publicznych wypowiedziach Miry Murati oraz materiałach Thinking Machines Lab z 2025–2026 roku.
Filozofia i wartości: governance, etyka oraz miejsce człowieka w erze AI
Mira Murati konsekwentnie podkreśla, że superinteligencja jest prawdopodobna, ale najlepsza przyszłość wymaga aktywnego udziału ludzi. W wywiadach z 2026 roku powtarza, że zbyt wiele uwagi poświęca się cnotom indywidualnych liderów, a za mało strukturalnym mechanizmom kontroli i równowagi (governance). Jej własne doświadczenie z kryzysu 2023 roku wzmocniło to przekonanie.
Jednocześnie nie ucieka od trudnych pytań o wpływ AI na rynek pracy. W jednym z wystąpień zauważyła, że niektóre miejsca pracy „może nie powinny były istnieć w pierwszej kolejności” – sugerując, że automatyzacja może uwolnić ludzi do bardziej wartościowych zajęć, pod warunkiem że proces ten będzie świadomy i sprawiedliwy. Jej laboratorium aktywnie wspiera projekty badawcze dotyczące interaktywności człowiek–AI, przyznając granty i kredyty na Tinker.
Dlaczego Mira Murati ma znaczenie dla początkujących i zaawansowanych czytelników
Dla osób dopiero wchodzących w świat AI jej historia jest potężną inspiracją. Pokazuje, że nie trzeba zaczynać od doktoratu z uczenia maszynowego – liczy się połączenie różnych perspektyw: inżynierii, projektowania produktów, zrozumienia ludzkich potrzeb i odwagi do kwestionowania dominujących paradygmatów. Jej ścieżka z małego albańskiego miasta przez stypendium, Teslę i Leap Motion aż do roli w kształtowaniu ChatGPT udowadnia, że różnorodne doświadczenie jest atutem, nie przeszkodą.
Dla zaawansowanych specjalistów i liderów branży Mira Murati oferuje coś rzadkiego: spójną, alternatywną wizję rozwoju AI. Zamiast czystego wyścigu skalowania parametrów proponuje inwestycję w interfejsy, które szanują ludzką uwagę i intencje. Zamiast zamkniętych, monolitycznych modeli – narzędzia umożliwiające każdemu dostosowanie technologii do własnych wartości. Jej spokojny, refleksyjny styl komunikacji kontrastuje z głośnym hype’em, co w 2026 roku, gdy branża zmaga się z wypaleniem i pytaniami o sens, brzmi szczególnie autentycznie.
W czerwcu 2026 roku Mira Murati pojawiła się na scenie Bloomberg Tech Summit i ostrożnie, ale zdecydowanie wróciła do szerszej rozmowy publicznej. Nie obiecuje rewolucji z dnia na dzień. Mówi o małych, ale fundamentalnych krokach – o modelach, które naprawdę słuchają, o narzędziach, które dają kontrolę zwykłym badaczom, o przyszłości, w której człowiek i maszyna jadą razem na tandemie, a nie jedna strona zostawia drugą w tyle.
To właśnie ta wyważona, głęboko ludzka perspektywa sprawia, że Mira Murati pozostaje jedną z najbardziej interesujących postaci kształtujących to, jak sztuczna inteligencja wejdzie w nasze codzienne życie w nadchodzących latach.
