Grzegorz Braun to jedna z najbardziej wyrazistych i jednocześnie najbardziej polaryzujących postaci polskiej sceny publicznej ostatnich lat. Urodzony w 1967 roku w Toruniu polonista, reżyser ponad dwudziestu filmów dokumentalnych i publicysta, który od lat 90. konsekwentnie kwestionował dominujące narracje historyczne i obyczajowe, dziś zasiada w Parlamencie Europejskim jako poseł niezrzeszony. Jego droga od antykomunistycznego aktywisty z czasów Pomarańczowej Alternatywy, przez twórczość odsłaniającą kulisy peerelowskich elit, aż po radykalną działalność parlamentarną pokazuje człowieka, który nigdy nie godził się na półśrodki.
W 2025 roku, startując w wyborach prezydenckich poza macierzystą Konfederacją, zdobył ponad 6 procent głosów i zajął czwarte miejsce, udowadniając, że ma realne, choć niszowe poparcie wśród wyborców szukających bezkompromisowego głosu w obronie tradycyjnej tożsamości katolickiej i narodowej suwerenności. Braun nie jest typowym politykiem salonowym – jego styl komunikacji, pełen ostrych metafor i bezpośrednich akcji, wywołuje zarówno entuzjazm wśród zwolenników „organicznej pracy” nad Polską, jak i ostre reakcje krytyków zarzucających mu przekraczanie granic debaty publicznej.
Nie da się zrozumieć współczesnych napięć wokół roli Kościoła w państwie, stosunku do Unii Europejskiej czy pamięci historycznej bez przyjrzenia się właśnie jemu – człowiekowi, który swoje poglądy budował przez dekady, łącząc erudycję filmowca z temperamentem prowokatora gotowego na osobiste konsekwencje.
Wczesne życie i formowanie charakteru
Grzegorz Michał Braun przyszedł na świat 11 marca 1967 roku w Toruniu. Pochodzi z rodziny o głębokich korzeniach inteligenckich i ziemiańskich – ojciec Kazimierz Braun to znany reżyser teatralny i profesor, matka Zofia z domu Reklewska zajmowała się pisarstwem i historią teatru. Przodkowie ze strony ojca przybyli do Polski z Austrii w XVIII wieku i osiedlili się we Lwowie jako katolicy. Wuj Juliusz Braun przez lata kierował Telewizją Polską.
Młodość upłynęła Braunowi we Wrocławiu. Studiował filologię polską na Uniwersytecie Wrocławskim, które ukończył w 1990 roku. Już pod koniec lat 80. angażował się w opozycję antykomunistyczną – współorganizował akcje Pomarańczowej Alternatywy, brał udział w strajkach studenckich 1988–1989 i działał w Solidarności Polsko-Czesko-Słowackiej. Służba Bezpieczeństwa miała go na swojej liście. To doświadczenie bezkompromisowego sprzeciwu wobec systemu totalitarnego stało się fundamentem późniejszej postawy – nieufności wobec każdej formy zewnętrznej dominacji, czy to sowieckiej, czy później brukselskiej.
W latach 90. Braun pracował jako dziennikarz Radia Wrocław i redaktor kwartalnika „Fronda”. To właśnie wtedy zaczął kształtować swój charakterystyczny styl myślenia: łączenie głębokiej refleksji nad historią z ostrą krytyką współczesności. Wielu obserwatorów zauważa, że jego radykalizacja światopoglądowa i pogłębienie wiary katolickiej nastąpiły później – po okresie, w którym, jak sam przyznawał w wywiadach, nie był szczególnie religijny. Ta przemiana stała się widoczna w twórczości filmowej i działalności publicznej po 2000 roku.
Kariera filmowa – skalpel na oficjalne narracje
Jako reżyser i scenarzysta Braun zrealizował ponad dwadzieścia filmów dokumentalnych i produkcji telewizyjnych. Jego twórczość rzadko pozostawia widza obojętnym – to kino zaangażowane, często rewizjonistyczne, patrzące na historię Polski i Europy z perspektywy katolickiej i narodowej.
Do najważniejszych tytułów należą:
- „Plusy dodatnie, plusy ujemne” (2006) – film o kontaktach Lecha Wałęsy ze Służbą Bezpieczeństwa, który wywołał procesy sądowe i burzliwą debatę.
- Cykl „Errata do biografii” (2007–2010) – odsłaniający agenturalne powiązania znanych polskich intelektualistów i artystów.
- „Towarzysz generał” i „Towarzysz generał idzie na wojnę” (2010–2011) – portrety Wojciecha Jaruzelskiego i jego roli w historii.
- „Transformacja” (2012–2016) – czteroczęściowy cykl o losach Związku Sowieckiego od rewolucji 1917 roku po czasy Putina.
- „Luter i rewolucja protestancka” (2017) – krytyczna analiza wpływu protestantyzmu na losy Europy i Polski.
- „Gietrzwałd 1877. Wojna światów” (2024) – film o objawieniach maryjnych w Gietrzwałdzie, podkreślający ich znaczenie dla polskiej tożsamości katolickiej.
Braun nie ukrywa, że kino traktuje jako narzędzie „budzenia sumień”. Jego filmy często kwestionują kanoniczne wersje historii – od roli Wałęsy po ocenę reformacji czy procesów transformacji ustrojowej. Dla jednych to odważne demaskowanie kłamstw, dla innych – selektywne interpretacje. Niezależnie od ocen, twórczość ta ukształtowała jego wizerunek człowieka, który nie boi się wchodzić w konflikty z potężnymi narracjami.
Wejście do polityki i budowa własnego obozu
Pierwsze polityczne kroki Braun stawiał już w 2007 roku, ale prawdziwy start nastąpił w 2015. Kandydował wtedy na prezydenta RP, zdobywając 0,83 proc. głosów. Ogłosił wówczas program „Pobudka” – ruch na rzecz samowystarczalności wspólnot katolickich oparty na haśle „Kościół – Szkoła – Strzelnica – Mennica”. W 2019 założył Konfederację Korony Polskiej, która weszła w skład szerszej Konfederacji Wolność i Niepodległość.
W wyborach parlamentarnych 2019 otworzył listę Konfederacji w okręgu rzeszowskim i zdobył mandat poselski. Powtórzył sukces w 2023 roku. W 2024 został europosłem z okręgu małopolsko-świętokrzyskiego. Jednak w styczniu 2025, ogłaszając samodzielny start w wyborach prezydenckich, został usunięty z macierzystej partii przez sąd koleżeński. Mimo to w maju 2025 uzyskał 6,3 proc. głosów i czwarte miejsce – najlepszy wynik spośród kandydatów spoza głównych bloków.
Najgłośniejsze akcje i ich konsekwencje
Działalność parlamentarna Brauna obfituje w wydarzenia, które na długo zapadają w pamięć. W grudniu 2023 roku podczas uroczystości chanukowych w Sejmie użył gaśnicy do zgaszenia świec menorah. Wyjaśniał później, że uznał rytuał za pogański i niewłaściwy w polskiej izbie. Sejm nałożył na niego kary finansowe, odebrał immunitet, a prokuratura postawiła zarzuty. Sprawa ciągnęła się przez lata.
Inne głośne incydenty to wtargnięcie do Ministerstwa Zdrowia w czasie pandemii, niszczenie elementów wystaw poświęconych mniejszościom czy przerywanie debat w Parlamencie Europejskim. Każda z tych akcji kończyła się konsekwencjami prawnymi lub dyscyplinarnymi, ale jednocześnie wzmacniała wizerunek człowieka, który „mówi wprost, czego inni się boją”.
W 2025 roku jego wypowiedzi na temat komór gazowych w Auschwitz czy cytowanie kontrowersyjnych tez historycznych wywołały falę międzynarodowych protestów i kolejne postępowania. Braun konsekwentnie twierdzi, że walczy z „fałszywymi narracjami” i „zewnętrznymi wpływami” na polską pamięć.
Poglądy – spójna, choć radykalna wizja
Światopogląd Brauna można streścić w kilku filarach: integralny katolicyzm (Chrystus Król Polski), monarchizm symboliczny, suwerenizm narodowy i głęboka nieufność wobec instytucji ponadnarodowych. Unię Europejską nazywa „eurokołchozem” i „dziełem szatana”. Sprzeciwia się pomocy wojskowej dla Ukrainy, uznając ją za konflikt, w który Polska nie powinna się angażować. Krytykuje wpływy „globalistyczne” i „judaizację” instytucji – sformułowania, które regularnie wywołują oskarżenia o antysemityzm. Sam Braun podkreśla, że rozróżnia krytykę konkretnych grup i organizacji od nienawiści do ludzi.
W kwestiach obyczajowych jest bezkompromisowy: sprzeciwia się aborcji, „ideologii gender”, edukacji seksualnej w szkołach i legalizacji związków jednopłciowych. Popiera karanie za działalność homoseksualną w niektórych wypowiedziach, choć jego retoryka ewoluowała. Jest także sceptyczny wobec szczepień i forsowania gotówki elektronicznej.
Dla zwolenników to głos zdrowego rozsądku i obrony cywilizacji łacińskiej. Dla krytyków – mieszanka spiskowych teorii i mowy nienawiści. Prawda leży prawdopodobnie pośrodku: Braun jest konsekwentny w swojej wizji, ale jego język często przekracza granice akceptowane w mainstreamowej debacie.
Życie prywatne i styl bycia
Braun jest żonaty, ma troje dzieci i mieszka w Rzeszowie. Podkreśla, że nigdy nie pracował na etacie – utrzymuje się z twórczości filmowej, publicystyki, działalności politycznej i fundacji. W rozmowach często wraca do korzeni – rodziny inteligenckiej, w której od dziecka uczono go wrażliwości na krzywdę i przywiązania do tradycji.
Jego osobowość to mieszanka erudycji, charyzmy i prowokacji. Potrafi cytować klasyków literatury i historii, by chwilę później rzucić ostrą, memiczną frazę, która obiega media społecznościowe. Zwolennicy cenią w nim autentyczność i odwagę; przeciwnicy widzą w tym cyniczną grę na emocjach.
Wpływ na polską politykę w 2026 roku
Po wyborach prezydenckich 2025 Braun pozostaje europosłem i aktywnym komentatorem życia publicznego. Jego Konfederacja Korony Polskiej, choć osłabiona rozłamem, nadal istnieje jako platforma dla radykalnego skrzydła tradycjonalistycznego. Poparcie, które zebrał – szczególnie na wsi i wschodnich województwach, wśród mężczyzn w wieku 30–50 lat – pokazuje, że istnieje trwała grupa wyborców szukających alternatywy zarówno dla liberalnego centrum, jak i dla bardziej umiarkowanej prawicy.
Braun nie jest już tylko „kontrowersyjnym posłem”. Stał się symbolem – dla jednych ostatniego strażnika prawdziwej Polski, dla innych zagrożeniem dla demokratycznych norm. Niezależnie od ocen, jego obecność zmusza do zadawania fundamentalnych pytań: jaka ma być rola religii w państwie? Jak daleko sięga wolność słowa? I czy Polska ma prawo do własnej, niezależnej od Brukseli i Waszyngtonu wizji przyszłości?
Historia Grzegorza Brauna wciąż się pisze. A my – czy nam się to podoba, czy nie – jesteśmy jej świadkami.
